
Çocukluk Çağı Uyku ve Bozuklukları
Uyku aktif ve dinamik bir süreç olup vücut ve beyin dokularının yeniden onarılmasını ve yapılanmasını sağlar. Yenidoğan bebeklerin günlü uyku süresi 16-18 saattir. 3-4 saatlik uyku dönemlerini takiben bir saat veya daha kısa uykusuzluk dönemleri olur. 2-12 ay arasında süt çocukları günde ortalama 14.5 saat olup günde 3 kez şekerleme yaparlar. 1-3 yaş arasında günde ortalama 13.5 saat uyku süresi olup günde 2 kez şekerleme yaparlar. 3-5 yaş arasında günde ortalama 11 saat uyku süresi olup şekerleme sayısı bire düşer. 5 yaşından sonra ortalama uyku süresi 9-10 saate düşer.
Çocukluk çağında %25-30 oranında uyku problemleri görülür. En sık şikayetler 4 grupta toplanabilir
Gelişmede gerilik, okul performansında düşme, dikkatin dağılması, hiperaktivite, huysuzluk, inatçılık ve sinirlilik gibi belirtilerin altında uyku bozukluğu yatıyor olabilir.
İnsomni, uykuya başlamada güçlük, yeterli zaman ve fırsat olmasına rağmen uykunun süresinde, bütünlüğünde ve kalitesinde yetersizlik ve gün içine yansıyan olumsuz sonuçlardır. Solunum ylo hastalıkları, ateş, orta kulak iltihabı, diş çıkarma, süt allerjisi, reflü, görme bozuklukları, zeka geriliği, otizm, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, epilepsi, astım, uyku apnesi, gece kabusları, kötü uyku hijyeni uykusuzluk nedeni olabilir.
Parasomniler, çocukluk döneminde başlayan, yaş ilerledikçe azalan, uyku, kısmi uyanıklık veya uykuya geçiş sırasında yapılan anormal hareket ve davranışlardır. Uyurgezerlik, uyku terörü, kabus bozukluğu, uykuda konuşma, diş gıcırdatma, uykuda idrar kaçırma ve apne olmaksızın horlama çocukluk çağında görülen başlıca parasomnilerdir. Özellikle uyku terörü gece görülen epilepsi nöbetlerinde mutlaka ayrılmalı ve uykuda elektroensefalografi çekilmelidir.
Obstruktif uyku apne sendromu, uyku sırasında tam veya kısmi üst solunum yolu tıkanması ile karakterize sıklıkla bozulmuş uyku ve gaz değişimi anormallikleri için sonuçlanan bir uyku bozukluğudur. Haftada 3 veya daha fazla gece horlamaları, uyku sırasında solunum düzensizliği veya duraksaması, idrar kaçırma, boynu aşırı geri atma uyumanın sağlanması, uykudan uyanma güçlüğü, sabah başağrısı, dikkatsizlik, öğrenme problemleri ve davranış problemlerini kapsar. Çocuklar için risk faktörleri geniz eti ve bademcik büyüklüğü, obezite, astım, yüz anormallikleri, Down sendromu, sinir-kas hastalıkları ve ortodontik problemlerdir.
Narkolepsi, yaşam boyu süren, gün içinde uygunsuz saat ve ortamlarda oluşan, kısa süreli dayanılmaz uyku atakları ve kişinin kendini sürekli uykusuz hissetmesi ile karakterize, birlikte bilinci kaybetmeksizin, birden bire düşmesine yol açan, çok hızlı uykuya dalma, dalar dalmaz çok canlı korkunç rüyalar görme ve uyku felci ile ortaya çıkan bir klinik tablodur.
Uyku Hijyeni Genel İlkeleri
- Uyku ortamı tanıdık ve güven verici olmalı
- Yatak rahat olmalı
- Oda karartılmış ve sessiz olmalı
- Uyaran olmamalıdır
- Cezalandırıcı olmamalıdır
- Yatma ve uyanma aynı saatlerde olmalıdır
- Uyurken veya gece uyanmalarında kendi başına uyuyabilme becerisini kazanmalıdır
- Sadece yorgun olduğunda yatağa girmelidir
- Yatağa gitmeden önce gevşetici, hoşa giden aktiviteler yapmalıdır
- Problemlerin çözümü ve planlar yatağa girmeden önce yapılmalıdır
- Yatma saatine yakın, gürültülü, aşırı heyecanlı oyunlardan kaçınılmalıdır
- Kafeinli içecekler alınmamalıdır
Çocukluk çağı uyku bozukluklarında uyku bozukluğuna özgü ilaç tedavileri deneyimli klinisyenler ve uzmanlar tarafından uygulanmalıdır.